ip-numaram.com IP adresi
   
  FEN VE TEKNOLOJi
  6.SINIF
 

 

ÇİÇEKLİ BİTKİLERDE ÜREME

 

 

ÇİÇEK VE YAPISI

             Çiçek, tohumlar vasıtasıyla yeni bireylerin oluşmasını ve bitkinin devamını sağlar.

          Tam bir çiçekte; çiçek sapı, çiçek tablası, çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organlar vardır. Çiçek sapı çiçeği dala bağlar, çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organlar dıştan içe doğru sırayla dört halka şeklinde çiçek tablası üzerine dizilirler.

             Çanak yaprak: Genelde yeşil renklidir. Çiçeğin en dış kısmını oluşturur.Çiçek tomurcuk halindeyken çiçeği korur.

            Taç yaprak: Çiçeğin renkli ve kokulu kısmıdır. Tozlaşmada böcekleri çekerek bitkinin çoğalmasında önemli rol oynar.

             Erkek organ: İpçik denilen bir sap ile başçık denilen şişkin bir kısımdan meydana gelmiştir. Başçıkta, içinde erkek üreme hücreleri (polen) bulunan çiçek tozu keseleri bulunur. Polenler olgunlaşınca keseler çatlar ve polenler etrafa yayılır.

           Dişi organ: Yumurtalık, dişicik borusu ve tepecik olmak üzere üç kısımdan oluşur. Yumurtalıkta çok sayıda dişi üreme hücresi (yumurta) bulunur. Dişicik borusu, tepeciği yumurtalığa bağlayan dar kısımdır. Tepecikte çiçek tozlarının yapışmasını sağlayan yapışkan bir sıvı bulunur.

TOZLAŞMA

 

     Bitkide çiçeğin görevi tozlaşma yoluyla bitkinin çoğalmasını sağlamaktır. Bir çiçeğin erkek organından serbest kalan polenlerin diğer çiçeğin dişi organının tepeciğine ulaşması ve burada yeni bitki tohumlarının oluşması olayıdır. Tozlaşma olayında etkili faktörler şunlardır:
    
1.Rüzgar: Polenlerin taşınması rüzgarla sağlanır. Kullanışlı ve sık görülen bir tozlaşma çeşidi değildir.
     2.Böcekler: Polenlerin arılar, sinekler ve benzer böcekler tarafından taşınması. Yaygın olan tozlaşma şeklidir. Çiçeğin güzel kokusu, güzel ve parlak görünümü ve salgıladığı şekerli maddeler böceklerin dikkatini çeker. Çiçeğin üzerine gelen böceklerin ayaklarına yapışan polenler böceğin diğer çiçeklere konmasıyla oralara taşınmış olurlar.
     3.Kendi kendine tozlaşma: Aynı çiçeğin erkek organındaki polenlerin dişi organına ulaşması sonucu meydana gelen tozlaşma şeklidir.
     Çiçekte döllenme sonucunda tohum oluşur ve bu tohumun etrafının yumurtalıkla çevrilmesi sonucu meyve oluşur. Tohumun toprakta çimlenmesiyle yeni bitkiler oluşmuş olur.

ÇİMLENME

 

            Tohum içinde embriyo ve besin maddesi bulunan yapıdır. Tohumdan bitki kökünün, gövdesinin ve yaprak ve çiçeklerin oluşmasına çimlenme denir.

            Tohum çimlenirken gerekli besini çeneklerden alır. Tohumun çimlenebilmesi için uygun sıcaklık ve hava gerekir.

            Çimlenme esnasında tohumun yapısındaki besin kullanılır ve böylece yeni bir bitki oluşur.

 

MEYVE

 

            Meyve sadece, çiçekli bitkilere özgü bir üründür. Çiçek tozunun yumurtalığa erişerek yumurtayı aşılamasıyla birlikte hücresel çoğalma başlar. Yumurtalık yavaş yavaş şişer ve sonunda meyve halini alır. Tüm meyveleri beslemekte olan özsu meyveye de erişir. Özsu, olmakta olan meyveyi besler ve renklendirir. Meyveyi tatlılaştıran da özsudur.

            Meyveleri oluşumuna göre gruplandırırız.

            Meyve sadece dişi organın yumurtalık dokuları tarafından meydana getirilirse bunlara gerçek meyve denir. Örneğin; şeftali, kayısı, üzüm.

            Yumurtalıkla birlikte çiçek tablası, taç ve çenek yapraklar beraberce gelişerek meyve oluşturuluyorsa bunlara yalancı meyve denir. Örneğin; Çilek, elma, armut.

            Dir tane dişi organdan meydana gelen meyvelere basit meyve denir. Örneğin; Kiraz, erik, elma.

            Birkaç tane dişi organdan meydana gelen meyvelere ise bileşik meyve denir. Örneğin; Ahududu, böğürtlen.

            Ceviz, fındık, kestane gibi bitkilerin meyveleri zamanla sertleşip kurur. Tohumları yenilen bu meyvelere kuru meyve denir.

 

 

 

GELİŞME

 

 

İnsanlarda erkek üreme organı sperm üretirken,dişi üreme organı yumurta üretir. Bir yumurta ile bir spermin birleşmesiyle bebek oluşmaya başlar. Erkek üreme hücresi olan sperm,dişi üreme hücresi olan yumurtaya göre daha küçük bir yapıya sahiptir. Spermin yapısı,baş kısmı,orta kısım ve kuyruk olmak üzere 3 kısımdan oluşur. Yumurta sperme göre daha büyüktür. Sperm hareketli iken yumurta hareketsizdir. Spermin hareket etmesini kuyruk kısmı sağlar. Bir yumurta hücresi,hücre zarı,stoplazma ve çekirdekten meydana gelir. Yumurta hücreleri insan vücudundaki en büyük hücrelerdir.

            Sperm adı verilen erkek üreme hücreleri testislerde üretilir. Testislerde oluşturularak olgunlaşan spermler,sperm kanalı ile dışarı atılır. Bu salgı bezleri,spermin dışarı atılmasını kolaylaştıran salgıları üretir. Dişi üreme hücreleri olan yumurta hücreleri,dişinin yumurtalıklarında oluşturularak depolanır. Yumurta ve sperm annenin yumurta kanalında buluşarak gelişmeye başlar. Bu buluşmanın olabilmesi için yumurtalıklarda üretilen yumurta hücrelerinin yumurta kanalına girmesi gerekir.

            Döl yatağından annenin vücudunun dışına uzanan esnek bir kanal vardır. Döl yolu adı verilen bu kanal sayesinde spermler annenin döl yatağı ve yumurta kanalında ilerleyerek yumurta ile buluşur. Sperm ve yumurtanın buluşması ile döllenme gerçekleşir. Yumurta kanalında birleşerek gelişimine başlayan yumurta ve sperm,embriyoyu meydana getirir. Embriyo daha sonra döl yatağının yumuşak bir yastığa benzeyen duvarlarına tutunarak gelişimini burada devam ettirir. Embriyonun büyüyüp gelişmesi sonucunda bebek meydana gelir. Bebek doğana kadar döl yatağında kalır.

              Üreme,bir canlının(organizmanın) canlılığını sürdürmesi için gerekli değildir. Canlı,üreme hücreleri olmadan da yaşamını devam ettirebilir. Üreme olayıyla canlılar sadece nesillerinin devamını sağlar

Hüseyin Aydın

ÇOCUKLIKTAN ERGENLİĞE GEÇİŞ

 

 

 

İnsanlar bebeklikten başlayarak yetişkin bir birey oluncaya kadar sürekli bir değişme ve gelişme yaşarlar. Boyları uzar,kiloları artar. İnsanların değişim ve gelişimlerini bebeklikten itibaren fotoğraflarına bakarak görebiliriz. İnsanların gelişim dönemleri şöyle sıralanabilir. Bebeklik dönemi,çocukluk dönemi,ergenlik dönemi,yetişkinlik dönemi ve yaşlılık dönemi.

 

Ergenlik dönemi:

Ergenlik döneminde bireyin vücudu,ruhsal durumu,duyguları,anne baba ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerinde değişimler meydana gelir.

          Ergenlik,çocukluktan erişkinliğe geçişin yaşandığı çok önemli bir dönemdir. Bu dönem ortalama 11 yaşında başlar ve 20 yaşına kadar devam eder. Ergenlik sürecinde kız ve erkeklerde birçok bedensel ve ruhsal değişiklikler meydana gelir. Bu değişiklikler ergenliğe geçiş döneminde salgılanan hormonların etkisiyle gerçekleşir. Ergenli döneminde yaşanan ruhsal ve bedensel değişimler insanlardaki normal gelişim sürecinin bir parçasıdır. Ergenlik döneminin özellikle ilk yıllarında  yaşanan bedensel değişimler bedenimize yabancılık çekmemize ve utanmamıza sebeb olabilir. Ancak unutmamalıyız ki bedenimizde gözlemlediğimiz tüm değişimler insanlarda gözlemlenen gelişim sürecinin doğal bir sonucudur. Bu değişimler çocukluktan yetişkinliğe geçiş yapıldığını gösterir.

           Bedensel değişimlerin yanı sıra,özellikle ergenliğin ilk dönemlerinde duygusal dalgalanmalara da sık rastlanır. Ergenlik dönemindeki bir kişi bir gün kendini keyifli hissederken ertesi gün keyifsiz ve sıkıntılı hissedebilir. Bu çok normaldir.

 

Ergenlik Dönemindeki Kişinin Özellikleri:

1.Kendini bir gün mutlu hissederken ertesi gün sıkıntılı hissedebilir.

2.Sık sık başkalarını eleştirir.

3.Ebeveynleriyle(anne ve babasıyla) sorunlar yaşayabilir.

4.Kimsenin kendisini anlamadığını düşünebilir.

5.Kendini huzursuz hissedebilir.

6.Zaman zaman içine kapanabilir. Sorun gibi algılanan bu olaylar unutulmamalıdır ki gelişimin doğal bir sonucudur.

 

Ergenlik Döneminin Sağlıklı Geçirilmesi İçin Yapılması Gerekenler:

1.Kişi arkadaşlarıyla düşüncelerini paylaşmalı ve onları dinlemelidir.

2.Kişi ailesiyle,arkadaşlarıyla sağlıklı iletişim kurmalıdır.

3.Boş zamanlarını iyi değerlendirmelidir.

4.Sosyal etkinliklere katılmalıdır.

5.Kişi spor yapmalı,hobilerine zaman ayırmalıdır.

6.Gerektiğinde uzman bir kişiden psikolojik destek almalıdır.

HAYVANLARDA ÜREME

 

 

 

İnsanlarda olduğu gibi hayvanlardada bir hayat döngüsü vardır.
      Hayvanlar,beslenme,çoğalma şekli ve yavru bakımı açılarından farklılık gösterir.
      Hayvanlarda hayat döngüsü,döllenme ile başlar.(Yumurta ve sperm birleşir ZİGOT oluşur.) 
       ZİGOT-----EMBRİYO------Yeni CANLI
      Canlılarda 2 çeşit döllenme görülür
 
 
İÇ DÖLLENME
 
ØErkek bireyin ürettiği spermler dişi bireyin üreme kanalına bırakılır.Döllenme dişi bireyin vücüdu içinde gerçekleşir.İç döllenme;
Ø
 
DIŞ DÖLLENME
 
ØSuda yaşayan canlıların çoğu yumurta ve spermlerini suya bırakır ,döllenme vücut dışında ,suda gerçekleşir.Dış döllenme;
ØBalıklarda ve
 
Kurbağalarda görülür
 
ØDış döllenmede çevre faktörlerinin olumsuz etkilerine karşılık çok sayıda yumurta ve sperm üretilir. Böylece döllenme şansı artmış olur.
ØHayvanlarda yaşam ortamları farklı olduğu için üreme ve gelişmede farklı şekillerde gerçekleşir.Buna bazı örnekler verelim.
     Balıklar;(hamsi,kefal,lüfer,mezgit gibi..)
Ø  yumurtlayarak çoğalır
ØDış döllenme ve dış gelişme görülür
ØYavrularına bakım yapmaz ve ilgi göstermezler
 
ØDış döllenmede çevre faktörlerinin olumsuz etkilerine karşılık çok sayıda yumurta ve sperm üretilir. Böylece döllenme şansı artmış olur.
ØHayvanlarda yaşam ortamları farklı olduğu için üreme ve gelişmede farklı şekillerde gerçekleşir.Buna bazı örnekler verelim.
     Balıklar;(hamsi,kefal,lüfer,mezgit gibi..)
Ø  yumurtlayarak çoğalır
ØDış döllenme ve dış gelişme görülür
ØYavrularına bakım yapmaz ve ilgi göstermezler
 
Kuşlar;(tavuk, kaz, ördek, atmaca,kartal gibi)
ØYumurtlayarak çoğalır
Øİç döllenme,dış gelişim görülür
ØYumurtaların üzerine kuluçkaya yatar
ØYavrularına ilgi gösterir,korur,besler
    Memeliler;(at,eşek,koyun,kedi,deve,yarasa sincap,fok,balina,yunus gibi..)
ØDoğurarak çoğalır
Øİç döllenme ve iç gelişim görülür
ØYavrularına ilgi gösterir,korur,besler
 
 
BAŞKALAŞIM(METAMORFOZ)
 
ØBazı hayvanlar dünyaya geldiklerinde ana canlıya benzerken bazıları benzemez.Bu canlılar bazı değişimler geçirdikten sonra ana canlıya benzer.
ØKelebek,kurbağa gibi bazı hayvanların yumurtadan çıktıktan sonra yapısal değişikliklere uğrayarak ana canlıya benzer hale gelmesine BAŞKALAŞIM denir
 
Øİribaşlar balığa benzer ,yüzmesini sağlayan kuyruğu ve sudaki oksijeni alarak solunum yapmasını sağlayan solungaçları vardır.
ØZamanla iribaşın ön ve arka ayakları (üyeleri) oluşmaya ,kuyruğu yok olmaya başlar.Ayrıca solungaçların yerini akciğerler alır ve kurbağa artık karada yaşayabilecek hale gelir
Sürüngenler(Timsah,Kaplumbağa,yılan,kertenkele gibi)
 
   
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=